Le p'tit bal perdu

Een poëtische clip op Youtube? Kan ook. De Parijse choreograaf Philippe Decouflé speelt met woorden - klanken - gebaren en blaast fris leven in een oud liedje van Bourvil. Als u zich afvraagt wat de telefoon, de schoppen en de melkfles te betekenen hebben, luister naar 'appeler', 'pelle' en 'lait': klinkt als 'qui s'appelait'...

 

Bruno, Louise et Justine

Geen native speaker in de buurt en toch willen weten hoe men chaos, tiers, tabac, inondation of nog poêle (pan) en  paon (pauw) correct uitspreekt? Surf naar Acapela. Typ het lastige woord in en Bruno uit Frankrijk, Louise uit Canada of Justine uit, jawel België, zeggen het u voor. Hun synthetische (uit)spraak is uitstekend èn gratis. Probeert u het getal 98 eens uit, zo hoort u meteen het verschil tussen Canadees Frans, Frans Frans en Belgisch Frans. Maar ook meerdere zinnen vormen geen enkel probleem: synthetische Justine, Bruno en Louise lezen alles vrolijk voor. Vive la synthèse de la parole!

 

Les virelangues

Voor u denkt dat het over een nieuw anti-virusprogramma gaat, snel (!) even melden dat het de koetsier die de postkoets poetst met postkoetspoets betreft. U weet wel, un chasseur sachant chasser sans son chien de chasse, die un bon chasseur blijkt te zijn. Un virelangue, letterlijke Franse broer van het Engelse tongue-twister. Vlotjes proberen uitspreken en struikelen maar. Herinnert u zich deze nog?

She sells seashells on the sea shore, and the shells that she sells are seashells for sure. 

Fischers Fritze fischte frische Fische, frische Fische fischte Fischers Fritze.

Tongbrekers of casse-langues of Zungenbrecher zijn populair in vele talen maar brengen niet noodzakelijk wereldnieuws. Hoe 33 inwoners van Trente hun stad binnendraven?

Trentatré Trentini entrarono a Trento, tutti e trentatré trotterellando.

Hoe blauw Deense straataffiches zijn of  hoe Poolse krekels uit de stad S. sjirpen in het riet?

Blå gadeplakater, blå gadeplakater,  blå .. (x3).

W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie (1x volstaat).

Helaas, met de Poolse en Deense uitspraak kunnen we u niet helpen. Maar voor Franse taalspelletjes en fourchelangues zoals 

verwijzen we u graag naar de taalsite http://www.tv5.org/virelangues!

Les 'mots inexistants'

Wanneer wij het  in het Frans hebben over fabricage, secretaresse, calculation, adviseur of combination, begrijpen Franstaligen ons dan? Jazeker. Alleen weten ze dat we eigenlijk fabrication, secrétaire, calcul, conseiller of combinaison bedoelen. Bestaan de woorden dan niet? Toch wel. In het Nederlands (fabricage, secretaresse, adviseur) en in het Engels (calculation, combination). Maar niet in Frans. Daar krijgen ze het label 'mots inexistants' opgespeld. Veelgebruikt maar onbestaand. Nog eentje om het af te leren? Oké: defect. Bestaat evenmin in het Frans. Moet zijn, juist ja ;), en panne.

Doe-het-zelf-training Frans: tip 3

Klik en oefen. Gratis oefeningen Frans vindt u bijvoorbeeld op de website van Ortholud. Een wat rare naam die toch perfect de lading dekt: leren hoe het juist (ortho) moet, spelenderwijs (lud-iek). Prépositions, imparfait, plus-que-parfait, le-la-lui-leur, vocabulaire, grammaire: allemaal even leuk op ...Ortholud.

Klik op http://www.ortholud.com/ : Exercices en ligne de français avec corrections.

Doe-het-zelf-training Frans: tip 2

Doe wekelijks wat baladodiffusion. Ba-la-do-dif-fu-sion?

Toegegeven,  vele francofonen in Belgie en zelfs in Frankrijk verkiezen podcast en podcaster.  Maar niet de Québécois. Logisch, ze hebben het woord zelf uitgevonden. Net zoals courriel (courrier+électronique), de dappere Franse variant van e-mail. 

Baladodiffusion dus. Met 1 -l, zoals in (se) balader: wandelen of mee uit wandelen nemen.En zoals in baladeur (walkman) en baladeuse (looplamp).

Graag een suggestie? De podcast  One thing in a French day.  Een jonge Française vertelt ons 'un petit bout de sa vie'. Leuke luisteroefening en opfrissing van courant Frans. De ijverigen onder ons kunnen de tekstjes nalezen op haar website. Vaut le détour!    

Doe-het-zelf-training Frans: tip 1

Lees elke dag (een beetje) Frans. Begin met 1 minuut en voer geleidelijk op. Geen tijdverlies met omkleden, douchen, opwarmings- of rek/strek-oefeningen. Gewoon tussendoor aan de computer, klik en lees.  Een gratis personal coach nodig? Abonneer u op een nieuwspagina, van de RTBf of van Le Soir bijvoorbeeld. Elke dag vers leesvoer van de Franstalige pers, leuke cartoon van Pierre Kroll ' inclus'. Hieronder alvast een voorbeeld om u wat aan te porren. Bonne lecture!

Bonne glisse!

Daar zijn ze weer: de bruingebrande gezichten en handen net terug uit skiverlof. Voor wie nog moet vertrekken heeft de BBC een  depannagekit  (klik hier) op het web geplaatst. 20 handige zinnetjes om bijvoorbeeld

te keuvelen in de wachtrij aan de skilift:”La neige est comment? Elle est poudreuse?”
om lawines te vermijden: “Danger,avalanche!”,
om "J'ai perdu mes bâtons" te roepen als u pech heeft en uw skistokken weggeroetsjt zijn,
om beleefd " Pardon, je suis débutant(e)" te proberen als u toch een Fransman (bijna) omver geskied heeft,
en nog 16 andere uitdrukkingen, direct klaar voor gebruik.

U kunt ze in MP3-formaat downloaden, afdrukken of op uw mobieltje plaatsen.

Maar ook voor wie in België blijft is deze taalsite puur snuisterplezier: video’s, taalspelletjes, online-oefeningen. Mind you, de referentietaal is Engels en de focus ligt op basisniveau. Maar iedereen kan er op een ontspannen manier wat van opsteken. De vrijgevige BBC moedigt kopiëren naar blogs aan, dus dat doen we. Hierbij speciaal voor u, ter voorbereiding van de vakantie: mini videoles11:

La fête des crêpes.

"A la Chandeleur, l'hiver se meurt ou reprend vigueur". Vrij vertaald: op 2 februari loopt de winter ten einde ... of juist niet. Een weerspreuk die zich duidelijk niet laat tegenspreken. In 'Chandeleur' herkent men het Franse woord voor kaars 'chandelle'; of er met Lichtmis nog vele kaarsenwijdingen of kaarsenprocessies zullen doorgaan valt te betwijfelen, maar dat er vele koekenpannen op het vuur gezet zullen worden, is zeker. Dé gelegenheid om ons keukenlatijn pardon -frans op te frissen! Faites sauter les crêpes et bon appétit!

Vandaag: gedichtendag!

Speciaal voor vandaag, een luchtige limerick van 'over de grens':

'Er was eens een docent te Veendam

die elke dag een andere werkvorm nam.

Totdat de deelnemers riepen:

"kun-ie dat begriep'n,

elke dag weer ander gezwam".

Met dank aan Rita's taalpagina.

Apostrophe Abuse

Geen paniek: dit onderwerp is minder ernstig dan de titel laat vermoeden... Maar, het gaat niet goed met de apostrof in het Engels.  Ofwel wordt ze verkeerd toegevoegd, ofwel wordt ze ten onrechte weggelaten. Dit tot ergernis van de verdedigers van de Engelse taal. Geef de zoekterm 'apostrophe' in en het wemelt van de aktiegroepen op uw scherm. Zoals de -NEEN we zitten er ècht voor niks tussen -  Apostrophe Protection Society.  Zij ageren op ludieke  wijze tegen het misbruik van het leesteken. Met foto's als bewijsmateriaal en mini-tutorial. Het kommaatje bovenaan de regel duikt volgens hen al te  vaak op waar het niet mag (voor een meervoud bijvoorbeeld) en wordt dan weer vergeten waar het hoort te staan. Wat een leesteken lijden kan. Uit sympathie en omdat de beste manier om iets zelf te leren het proberen uitleggen aan een ander is (gehoord van Seneca), een overzicht om veelgemaakte fouten te vermijden:

1. De apostrof is een weglatingsteken: don't (do not) , can't (cannot), I've (I have), I'll (I will).
2. Meervoud: geen apostrof: two dogs, ook niet voor woorden die op een klinker eindigen: the apostrophes, the bananas.
3. Genitief: enkelvoud (' voor de -s): the dog's bowl   /    meervoud (' na de -s)   the dogs' bowl(s). Ook wanneer het woord op een klinker of een -s eindigt:  Paula's computer, the boss's report.
4. Geen uitzonderingen? Natuurlijk wel! Its= genitief /  it's  = it is

En hoe zit het met de Franse apostrophe, hoor ik u denken? Die doet echt niet moeilijk. Weinig  gebruikers van het FLE (Français Langue Etrangère) struikelen erover. De beginletter -h (muet of aspiré) durft wel eens roet in het eten gooien, maar dat heeft meer met de -h zelf dan met de apostrof te maken. Niet teveel over nadenken, dus. Houden we het hierbij voor vandaag? D ' accord!

P.S. Bij voorbaat dank aan wie me me het oorspronkelijke citaat van Seneca in het Latijn (of zelfs in het Frans) kan bezorgen. 

La pause-café européenne, d'après Pierre Kroll.

U heeft vast wel eens in een Télémoustique gebladerd, al was het maar in de wachtzaal bij de tandarts. Pierre Kroll is tekenaar aan huis bij dit populaire Waalse TV-blad. De cartoon hierboven dateert van 2007, maar werd onlangs in een leuke animatie omgezet. In 1957 waren ze met 7, in 2007 met 27. En hoeveel landen staan in de wachtrij om aan te sluiten in 2010? Vandaag worden er niet minder dan 23 officiële talen gebruikt binnen het Europees Parlement. Een echte linguïstische uitdaging. Zeker voor de koffiejuffrouw ;-).